Nie zasługuję, jestem zły/a, muszę pokutować…
Jak pisze Lise Bourbeau w książce „Bądź sobą, wylecz swoje 5 ran”, rana upokorzenia dotyczy głębokiego wstydu związanego z cielesnością, seksualnością i odczuwaniem przyjemności. Często wiąże się z poczuciem winy, obwinianiem siebie i przymusem służenia innym, kosztem siebie.
Kiedy powstaje?
Gdy dziecko czuje, że rodzic się go wstydzi.
Gdy dziecko było zawstydzane za swoją cielesność (np. podczas treningu czystości, przy odkrywaniu ciała).
Gdy rodzice wyśmiewali jego potrzeby fizyczne lub emocjonalne.
Występuje najczęściej w relacji z rodzicem płci przeciwnej, który kontrolował lub ograniczał ekspresję dziecka.
Często dziecko było zawstydzane, krytykowane, ocenianie, upokarzane, jeśli się ubrudziło, „źle” ubrało, czy nie zdążyło do toalety.
Zachowania:
Potrzeba służenia innym, pomagania nawet kosztem siebie.
Tendencja do umniejszania swoich potrzeb i zasobów – „inni mają gorzej”.
Czuje się winny/a, gdy coś mu/jej wychodzi, albo gdy doświadcza przyjemności.
Samokrytyka, karanie siebie, obwinianie się za „złe” myśli czy emocje.
Skłonność do autosabotażu – np. przerywa drogę do celu, zanim osiągnie sukces.
Często mówi:
„Nie zasługuję”
„To moja wina”
„Muszę najpierw zadbać o innych”
Ma trudności z przyjmowaniem komplementów, uznania – umniejsza swoje zasługi.
Przejmuje się opinią innych – wstydzi się, że nie jest „doskonały/a”.
Ma potrzebę kontroli, szczególnie w obszarze emocji i ciała.
Unika sytuacji, w których mógłby poczuć się zbyt widoczny lub ważny.
Często żyje z wewnętrznym przekonaniem: „muszę się umartwiać, żeby zasłużyć”.
Ciało osoby z raną upokorzenia:
Ciało okrągłe, krępe, często z tendencją do tycia (zwłaszcza w biodrach, pośladkach).
Wygląda jakby „chowało się” – zamknięta postawa.
Nogi i ręce często przy ciele, mało przestrzeni w gestach.
Oddech powstrzymywany, zwłaszcza w momentach wstydu lub bycia widoczną/ym.
Twarz rumieni się łatwo ze wstydu – szczególnie policzki.
Wzrok często spuszczony, unikający kontaktu.
Głos cichy, pełny napięcia.
Krótka szyja i tułów.
Jeśli nie odnajdujesz się w powyższym opisie ciała, ale czujesz, że rana upokorzenia pracuje w Tobie, może być tak, że inna rana jest u Ciebie dominująca i to ona bardziej odzwierciedla poprzez Twoje ciało.
Zachowanie społeczne i emocjonalne:
Skłonność do brania na siebie winy za emocje innych.
Łatwo czuje się zawstydzony/a, nawet bez powodu – np. za swoje pragnienia, potrzeby.
Stawia innych przed sobą – ich potrzeby są ważniejsze.
Odczuwa silny wewnętrzny konflikt między „chcę” a „nie wypada”.
Ma tendencję do karania się, gdy zrobi coś „dla siebie”.
Może wykazywać potrzeby ekshibicjonistyczne – próba przełamania wstydu.
Często cierpi w milczeniu – z przekonaniem, że to jest jego/jej rola.
Może mieć trudność z asertywnością – uległość, poświęcanie się.
Skłonność do ucieczki w religijność, moralność, „służbę wyższym ideom”.
Potrzeby osoby z raną upokorzenia:
Potrzeba niewinności i odkupienia
Potrzebuję poczuć, że nie jestem winny/a samym istnieniem, że mam prawo czuć, pragnąć, być.
Potrzeba autonomii i granic
Chcę mieć prawo do mówienia „nie”, do decydowania o sobie, o swoim ciele, o swoich wyborach.
Potrzeba radości i lekkości
Potrzebuję czuć, że mogę cieszyć się życiem bez poczucia winy, że zasługuję na przyjemność.
Potrzeba akceptacji swojej cielesności
Chcę czuć, że moje ciało jest dobre takie, jakie jest. Że mam prawo do przyjemności i komfortu.
Potrzeba akceptacji siebie bez poświęceń
Chcę być kochany/a nie dlatego, że coś poświęcam, ale dlatego, że jestem sobą.
Osoby z raną upokorzenia często mają problem z utrzymaniem zdrowych granic — zarówno emocjonalnych, jak i fizycznych. W dorosłym zyciu same się upokarzają i/lub zawstydzają.
To może przejawiać się w różnych obszarach życia:
W piciu alkoholu lub jedzeniu: mogą nie znać umiaru. Jedzą lub piją ponad swoje potrzeby, czasami wręcz „za karę” lub z poczucia wstydu. Trudno im powiedzieć sobie „dość”.
W wydawaniu pieniędzy: mogą kupować rzeczy impulsywnie, by poczuć się lepiej albo by „wynagrodzić” sobie cierpienie. Często pojawia się potem wstyd albo poczucie winy związane z wydanymi pieniędzmi.
W sek*ie: mogą godzić się na aktywności, na które tak naprawdę nie mają ochoty, byle tylko zadowolić partnera lub nie czuć się odrzuconymi. Granice cielesne mogą być dla nich rozmyte — trudno im powiedzieć „nie” nawet, gdy czują dyskomfort.
To wszystko wynika z głębokiego przekonania: „nie jestem wystarczająco dobry(a)”, „muszę się ukarać”, „muszę zasłużyć, żeby być akceptowanym(ą)”.
Podsumowując 
Osoba z raną upokorzenia przez całe życie próbuje zasłużyć na prawo do istnienia i czerpania radości. Ale tak naprawdę potrzebuje:
być traktowana z czułością i szacunkiem,
uznać siebie,
przyjąć swoje ciało i pragnienia,
wiedzieć, że nie musi się umartwiać, by zasłużyć na miłość.
Brak granic u osób z raną upokorzenia to sposób na podtrzymywanie nieświadomego schematu upokarzania siebie — jakby ciągle potwierdzali sobie, że są „niewystarczający” albo „źli”.
Co zrobić, aby uleczyć ranę upokorzenia?
Rozpoznać wewnętrznego krytyka, który zawstydza i obwinia.
Zaakceptować swoje ciało, potrzeby i pragnienia bez wstydu.
Uczyć się przyjmować – uwagę, troskę, przyjemność – bez poczucia winy.
Dać sobie zgodę na bycie niedoskonałym, a jednocześnie wystarczająco dobrym.
Leczenie tej rany wymaga współczucia do siebie i budowania bezpiecznych granic.
Jeśli czujesz, że to Twoja rana – daj sobie czas, czułość i nie spiesz się. Leczenie emocjonalnych ran, to proces. A jeśli potrzebujesz wsparcia – napisz.
Joanna 
